ผ้าแพรวา
รูปภาพ ตัวอย่างลวดลาย ผ้าแพรวา หรือ แพวา
แพรวา หรือ แพวา ในภาษาถิ่นของชาวภูไท เป็นผ้าสไบทอด้วยเส้นไหม ของชาวภูไท ทอเป็นลวดลายสีสันต่างๆ บนพื้นสีแดงยาวประมาณ ๒ เมตร หรือ ประมาณ ๑ วา ศิลปะการทอผ้าแพรวา ตกทอดมาแต่บรรพบุรุษของชาวภูไท หรือผู้ไท ชาวลาว ซึ่งถูกกวาดต้อนมาจากประเทศลาว ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มาอยู่ในภาคอีสาน การทอผ้าแพรวา เป็นการทอผสมกับการปักไปพร้อมๆ กัน ในส่วนที่เป็นลาย ใช้วิธีเดียวกับการทอผ้าจก หรือผ้าขิด คือ ใช้วิธีสะกิดเอาเส้นไหมสีต่างๆ ขึ้นมาให้เกิดเป็นลวดลาย ต่างจากการทอผ้าจก ตรงใช้นิ้วก้อยสะกิดเส้นไหม แทนการใช้ขนเม่นสะกิด แต่เดิมหญิงชาวภูไท จะทอผ้าแพรวาสำหรับใช้ ในงานเทศกาลบุญประเพณี หรืองานสำคัญต่างๆ และจะทอไว้ใช้คนละ ๑ ผืนเท่านั้น จนกระทั่ง ในปี ๒๕๒๐ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เสด็จเยี่ยมพสกนิกรที่อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ ในครั้งนั้นชาวภูไทบ้านโพน พร้อมใจกันแต่งชุดพื้นบ้าน ห่มสไบแพรวาไปรับเสด็จ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้ทอดพระเนตรเห็นการแต่งกาย อันงดงามของชาวภูไท จึงมีพระราชดำรัสถามชาวบ้านว่า ผ้านี้มาจากไหน
ชาวบ้านกราบทูลว่า ทำกันเอง
พระองค์จึงทรงขอให้ชาวบ้านทอดถวาย โดยทรงส่งไหมมาใช้ชาวบ้านทอ เมื่อชาวบ้านทอเสร็จ และนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย ได้ทรงนำไปแต่งกับฉลองพระองค์ เป็นที่งดงามยิง
ตั้งแต่นั้นมา ทรงรับชาวบ้านโพน เป็นสมาชิกในโครงการศิลปาชีพ ทรงส่งเสริมให้มีการปลูกหม่อน เลี้ยงไหมและทอผ้าแพรวาขาย ทรงช่วยในด้านการตลาด จนผ้าแพรวาขายดีขึ้นเรื่อยๆ เดี๋ยวนี้ชาวบ้านโพน มีรายได้เสริมจากการทอผ้าแพรวา ไม่ต่ำกว่าเดือนละ ๒ - ๓ พันบาท ต่อครัวเรือน¹ นับว่าได้ทรงอนุรักษ์ศิลปะการทอผ้าแพรวา ไว้ไม่ให้สูญหาย พร้อมกับส่งเสริมให้เป็นที่รู้จักกันแพร่หลายมากขึ้น
¹ ขนิษฐา สุวรรณชาติ. แพรวาสลับสีที่บ้านโพน
, อนุสาร อสท. ๓๓, ๑ (สิงหาคม ๒๕๓๕) : ๕๘.
