รูปภาพ ชาวนากำลังทำการปักดำต้นกล้าที่เตรียมไว้ ถ่ายภาพโดย นายพิสิฐ เสนานันท์สกุล
การทำนาน้ำตมหรือเพาะเลย
เป็นการทำนาหว่าน แบบข้าวนาเมือง โดยใช้วิธีแช่ข้าวให้งอกก่อน เหมือนที่ใช้หว่านกล้า เพราะใช้วิธีหว่านข้าวแห้ง หรือ หว่านสำรวยไม่ทัน เนื่องจากพื้นที่มีฝนตกชุก ดินเปียกแฉะเกินไป หลังจากเตรียมดิน โดยไถครั้งหนึ่ง หรือ 2 ครั้งแล้ว จึงหว่านเมล็ดข้าวที่งอกลงไป ในอดีต วิธีนี้มักไม่ได้ผลผลิตที่ดี เพราะถ้าดินแห้ง หลังจากหว่านข้าว จะทำให้ข้าวที่งอกตายได้ง่าย และ ถ้าน้ำมาเร็ว และลมแรง ต้นข้าวก็จะหลุดลอยได้ เนื่องจากรากข้าวยังไม่เกาะดิน
การทำนาน้ำใส
เป็นการปลูกข้าว โดยวิธีหว่านอีกวิธีหนึ่ง เมื่อน้ำเข้านาเร็ว ระดับน้ำสูงประมาณ 0.5 เมตร หรือสูงกว่านี้ จะไม่สามารถทำนาหว่านข้าวแห้งได้ วิธีการที่จะให้เมล็ดข้าวที่หว่านในน้ำลึก งอกดี จะต้องปล่อยให้น้ำใสเสียก่อน ถ้าน้ำขุ่น เมล็ดข้าวที่จมอยู่ใต้น้ำไม่ได้รับแสงแดด จะไม่แตกใบ หรือเมื่อแตกใบแล้ว อาจมีโคลนตมจับทำให้ข้าวเน่าตาย การทำนาน้ำใส จะแบ่งแปลงนาเป็นแปลงขนาดเล็ก โดยใช้คันดินกั้น เพื่อไม่ให้ต้นข้าวอ่อนหลุดลอยไป เมื่อมีลมพัด ชาวนาบางราย ใช้วิธีหว่านแบบน้ำขุ่น เพื่อให้โคลนตมจับเมล็ดข้าว ทำให้รากข้าวหยั่งลึกเกาะดินได้ดี วิธีการหว่านข้าวทั้งในน้ำใส และในน้ำขุ่นนี้ ชาวนาจะทำต่อเมื่อจำเป็น และไม่ได้หวังผลมากนัก
